Heermoes (Equisetum arvense L. Equisetaceae)

[mashshare]

De wetenschappelijke naam komt van de Latijnse woorden equus = paard en seta = borstel, arvense = van de akker: akkerpaardenstaart. De herkomst van de Nederlandse naam is niet duidelijk. Dat heermoes een wijdverspreid onkruid was, merken we aan de vele volksnamen. Die volksnamen vertellen ons ook heel wat over het gebruik van heermoes, het uitzicht en aanvoelen en de eigenschappen. Enkele voorbeelden van volksnamen: vossestaart, kattestaart, toverkruid, tinkruid, schuurbies, schaafstro, akkerpest, onnijt, onneet, koevergif, roebol, rouwbol, ruigebol,… (bol = oude benaming voor onkruid). Heermoes is een nakomertje van een oud geslacht van reuzen (30 m hoog) van 300 miljoen jaren geleden, de Carboonbossen. De paardestaartwouden van toen zijn nu de steenkoolmijnen. Er zijn ook vele afdrukken van gevonden in afzettingsgesteenten. [Read more…]

Waarom die Ene Keer Kunstmest het Begin van het Einde Is

U heeft uw moestuin klaar gemaakt in de winter en u bent er volop in gevlogen in het voorjaar. Maar voor één of andere reden doen uw groenten toch niet wat u ervan verwacht had. Ze blijven wat achter en groeien niet zo goed. Wat is de reden?

De reden interesseert u niet zoveel, u had uzelf voorgenomen om veel groenten zelf te kweken dit jaar omdat u vindt dat de groenten in de supermarkt toch niet zo gezond gekweekt zijn. Maar dan moet u wel een opbrengst hebben natuurlijk. De verleiding is dan heel groot om snel wat roze korrel of andere meststof te gooien zodat de groenten een boost krijgen en terug flink beginnen groeien.

En dat, dat is het begin van het einde!

Nu bent u toch wel aan het overdrijven, krijg ik dan te horen van sommige mensen. Wat kan een klein beetje kunstmeststof nu kwaad? Het is toch maar voor één keer zeker! [Read more…]

Hoort Kalk Thuis in een Natuurlijke Moestuin?

Najaar in een tuincentrum: Een koppel neemt buiten een winkelkarretje en slentert door de schuifdeuren de winkel binnen. Ze blijven hier en daar staan, pakken wat plantjes, potjes en beeldjes vast en soms belandt er iets in de winkelkar.

Tot ze aan de stand van de meststoffen komen. Ze lopen recht op een kleine tv die luid staat te roepen dat het NU de tijd is om uw tuin te kalken. Onder de tv liggen zakken Groen-kalk, Kalk van fossiele coccolieten en Zeewierkalk. Waar elke zak precies voor dient en waarom u zou moeten kalken wordt uitgebreid uitgelegd in de video die rondjes draait op de tv.

De mensen kijken even naar de bewegende beeldjes, mompelen iets tegen elkaar en gaan verder.

Ik heb het zo dikwijls meegemaakt toen ik nog in een tuincentrum werkte. Mensen wordt voortdurend op het hart gedrukt dat ze hun moestuin, gazon en sierplanten moet kalken. Maar mensen snappen gewoon niet het nut van een jaarlijkse bekalking! Is het zelfs wel nodig om kalk te gebruiken in de moestuin? [Read more…]

Hoe Krijgt U een Perfecte Bodemstructuur Zonder Spitten?

In boeken over groenten kweken wordt altijd gesproken over de bodemstructuur en het belang hiervan voor een goede moestuin. Onvermijdelijk komt dan ook humus ter sprake.

Humus is zeer belangrijk in een bodem om meerdere redenen maar zijn aandeel in de structuur van de grond moet niet overdreven worden.

Er zijn vele factoren die samenwerken bij het vormen van de bodemstructuur. [Read more…]

Mag Ik Snoeien in de Natuurlijke Tuin?

Er zijn verschillende denkpistes over het snoeien in de tuin. Volgens de ene is het niet natuurlijk en nodig en beschadigt en verzwakt het de plant. Volgens anderen kunt u geen fatsoenlijke opbrengst hebben met ongesnoeide bomen en is het juist wel natuurlijk om te knippen.

Het is volgens mij geen zwart-wit verhaal maar het wel of niet snoeien hangt af van uw uitgangsmateriaal en uw bedoelingen. [Read more…]

Tuinieren Met een Rekenmachine

Sla het eerste het beste moestuinboek open en bekijk de teelthandleidingen. Ik kan u met 100% zekerheid garanderen dat de er in elk boek een uitgebreide beschrijving staat van de beste bodem voor dat specifiek gewas, na welke andere groentefamilie ze het liefste komen, hoeveel licht ze nodig hebben, wat voor grond ze prefereren en welke de ideale bemesting is.

Ik weet niet of u het ooit al geprobeerd hebt, maar het is volgens mij onmogelijk om voor elk gewas zijn geprefereerde omstandigheden te creëren.

Een voorbeeld: de ui

Het begint al direct bij de teeltwisseling: [Read more…]

Van Waar Haal Ik al die Mulch?

Toen ik klein was, hielp ik graag bij mijn ouders in de tuin. Ik heb zelfs een tijdje een eigen stukje gehad waar ik dan mijn goesting kon doen. Zoveel jaar geleden hadden mijn ouders het ‘licht nog niet gezien’ en werkten wij op een ecologische en biologische manier. Er werd gespit en een mulchlaag was onbestaande. Het is pas sinds 1996 dat wij verhuisd zijn naar Vissenaken en ik stilaan geïndoctrineerd ben door het natuurlijk tuinieren :-). [Read more…]

Verandering van Werkzaamheden

Het seizoen is snel aan het veranderen: de temperatuur daalt constant, het lijkt alsof het veel meer regent, het gras blijft altijd nat, en er is niet veel werk meer in de groentetuin. De kinderen hebben een rode blos als ze binnenkomen na even gevoetbald te hebben (net als bij de papa :-)!) en er liggen overal bladeren op de grond.

Er is nog wel wat werk dat moet gebeuren in de moestuin – maar dat is er altijd. De druk om naar buiten te gaan en onkruid te wieden, te mulchen, te planten en te oogsten is er niet meer. Wat vandaag niet gebeurt, kan immers ook morgen of volgende week.

Het weer is niet meer zo uitnodigend om naar buiten te gaan, al valt het meestal wel heel goed mee eens je buiten bezig bent. En dan is het weer moeilijk om naar binnen te gaan voor het donker is! [Read more…]

Nog een Extra Element dat Pleit voor Schijnbare Chaos

Onze manier van combineren wijkt af van wat de meeste boeken en informatie die u vindt op internet voorschrijven.

Wij combineren niet volgens uitgebreide tabellen met mogelijk positieve combinaties. Ook werken wij niet met wisselteelt en delen wij onze bedden niet op in wortelgewassen, koolgewassen, … Toch vind ik onze manier van combinatieteelt heel eenvoudig en intuïtief. Eens u ermee begint, gaat u merken dat het zeer vlot loopt, dat het werkt (heel belangrijk :-)) en een ander groot voordeel is dat echt foute combinaties niet bestaan.

Toch leuk, een systeem waarbij u eigenlijk niet verkeerd kan zijn!

Schijnbare Chaos

Hoe onze manier van combineren juist in elkaar steekt kunt u hier lezen. Maar er is één belangrijke reden waarom dit de juiste manier van combineren is waar ik het tot nu toe nog niet over gehad heb.

In het systeem ‘Schijnbare Chaos’ staat alles min of meer door elkaar, zowel naar kleur als hoogte, diepte, breedte als bladtextuur. Deze grote verscheidenheid maakt dat plaaginsecten niet gemakkelijk hun voedselplanten vinden. En wanneer ze er één vinden, moeten ze direct terug gaan zoeken want aansluitend staat er hoogstwaarschijnlijk iets anders.

Toch is het zo dat er ook insecten zijn die van alles graag eten, en er dus geen probleem van maken om de rij af te gaan en elke plant die ze tegen komen te proeven. Maar hier blijkt toch wel een probleem op te duiken.

Het is namelijk zo dat insecten zich een beetje aanpassen aan de plant die ze eten. En eens ze bezig zijn, dan beperken ze zich het liefste tot dezelfde soort planten.

Want wat blijkt?

Elke keer zo’n plaaginsect een andere soort plant tegenkomt (van sla naar warmoes naar …) moet hij zijn metabolisme een beetje aanpassen. En dit is perfect mogelijk, maar het vraagt elke keer tijd en moeite.

Dus als het niet nodig is, gaat het plaaginsect het liefst verder met op te eten wat het al aan het eten is. Indien u dus alles mooi op rijtjes zet, gaat hij braaf het rijtje afwerken. Maar in ons systeem vindt hij na hooguit 2 planten iets anders.

Het plaaginsect gaat wel overschakelen, maar dit kost tijd. En zo gaat hij veel minder planten aantasten en zich veel minder snel voortplanten. En zo gaat u veel minder last hebben van schade :-).

Volgende Stap?

Schrijf u in voor email updates, zo wordt u automatisch op de hoogte gehouden van elk nieuw bericht!

Tuinbewoners, Graag Gezien of Niet: Mieren

Op de grond en in de beplanting leven heel wat dieren, op en vlak boven de grond vinden we over het algemeen het meeste leven.

Mieren zijn over het algemeen niet zo’n gegeerde tuinbewoners.

Er zijn heel wat mierensoorten. De bruine wegmier is de enige soort die in alle tuinen te vinden is. De nesten zitten meestal in de grond onder stenen maar soms ook op andere plekken.

Ook knoopmieren kunnen in de tuin aanwezig zijn. Deze mieren kunnen bijten. Zij bouwen hun nest onder stenen of in de grond. Op open plekken zijn de nesten te herkennen aan de grote nesthopen.

Heinz Erven schrijft in zijn boek ‘Mijn Paradijs’ uitvoerig over zijn mieren. Hij schrijft o.a.

‘Vooral de bonte specht boort in de winter graag gaten in de mierenhoop om de zo begeerde poppen, larven en mieren op te pikken. In dat geval kan de mierenkolonie uitsterven door afkoeling. De mierenhoop dient nl. om de temperatuur binnenin het nest in evenwicht te houden. Afhankelijk van de weersomstandigheden zien we er grotere of kleinere gaten. In de winter worden alle openingen afgedicht en binnenin het nest ligt de temperatuur steeds zo’n 10°C hoger dan de temperatuur buiten.’

Op het einde van de zomer komen de mannetjes en nieuwe koninginnen massaal naar buiten voor de bruidsvlucht. Zo’n zwerm mieren trekt vogels aan die in de lucht gaan jagen op de mieren. Na de paring sterven de mannetjes snel en een bevruchte koningin gaat op zoek naar een plekje om te overwinteren.

H. Erven schrijft dat alle mierensoorten bij hem welkom zijn.

‘Ze scheiden immers allemaal het zo waardevolle mierezuur af en bovendien zijn ze in staat de zwaarste leem in de loop der tijden te veranderen in fijn zandloperzand.’

Mieren zijn ook nuttig omdat ze vanalles eten: kleine, dode insecten, afval, suikerkorrels en honingdauw van luizen. Knoopmieren zijn vleeseters die andere insecten zoals vliegen en muggen eten. In de buurt van een mierennest zijn meestal weinig andere insecten te vinden.

Bladluizen en mieren hebben een bijzondere relatie. Mieren houden van zoet en ze zijn dan ook dol op het zoete vocht dat de luizen afscheiden. De mieren eten deze honingdauw en gaan de bladluizen daarvoor melken.

In ruil hiervoor verjagen ze bijna al de vijanden van de bladluizen. Maar mieren eten zelf ook soms bladluizen en vaak maken ze de grote omgeving van hun nest bladluizenvrij.

Mieren staan er voor bekend harde werkers te zijn. Het zijn dan ook heel goede jagers en samen met de spinnen kunnen ze soms de helft van de aanwezige vliegen, muggen en cicaden vangen.

Bovendien vormen ze een onderdeel van het voedsel van grotere dieren zoals muizen, vogels, vleermuizen, hagedissen en kikkers.

Het is boeiend om de mieren te volgen die steeds maar druk bezig zijn. Langs de stam van een fruitboom kan je ze op en neer zien gaan op weg naar de bladluizen en terug naar hun nest.

Mieren zorgen ook voor de verspreiding van bepaalde planten. Er zijn immers planten waarvan de zaden een zoet knobbeltje hebben zoals de stinkende gouwe, het maarts viooltje,… Omwille van het zoet sleuren de mieren het zaadje naar hun nest. Onderweg kunnen sommige mieren zich niet bedwingen en eten het zoete knobbeltje op. Dan is er ook geen enkele reden meer om het zware zaad te versjouwen en ze laten het dan onderweg achter waar het kan ontkiemen.

Wil je toch de mieren buiten ergens weghouden, dan plant je daar lavendel, zo blijven ze daar weg. Maar ga ze niet bestrijden, ze vormen een belangrijk onderdeel van het gehele netwerk en uw planten en tuin kunnen er alleen maar wel bij varen.

Deze tekst is eerder verschenen in ‘De Sapstroom’, een trimestrieel contactblad van Yggdrasil. Meer informatie vindt u hier: Een didactisch-ecologische ontmoetingsplaats.

Volgende Stap?

Schrijf u in voor email updates, zo wordt u automatisch op de hoogte gehouden van elk nieuw bericht!